Prens Mehmed Sabahattin kimdir?

Sevgili Eyüpsultan Haber Gazetesi okurları…

Prens Mehmed Sabahattin kimdir?

Seniha Sultan'ın oğlu, 2. Abdülhamid'in yeğeni Mehmed Sabahattin olarak bilinen 2. Abdülhamid'in yeğeninin hayatını sizler için derledik.

1879 yılında İstanbul'da doğdu. Annesi Osmanlı padişahı Abdülmecid'in kızı ve II. Abdülhamid'in üvey kızkardeşi Seniha Sultan, babası ise Kaptan-ı Derya Damat Gürcü Halil Rifat Paşa'nın oğlu Damat Mahmud Celalettin Paşa'ydı.

Hanedanla anne tarafından gelen bağından ötürü bir “sultanzâde” idi ancak “prens” ünvanını kullanmıştır.

Dönemin önde gelen entelektüellerinden evde özel eğitim gördü ve bir batılı gibi yetiştirildi. Sarayın damadı ve padişah II. Abdülhamid'in yakın arkadaşı olan babası, Adalet Bakanı olduğu sırada Çırağan Baskını'na adı karıştığı gerekçesiyle görevden alınınca yalısında gözaltında bulunduğu süre boyunca oğulları Sabahattin ve Lütfullah Efendilerin eğitimi ile ilgilenmişti.

Sabahaddin Efendi, doğa bilimlerine büyük ilgi gösterdi ve Fransızca'yı çok iyi düzeyde öğrendi.

Bir suikast girişiminden çekinen babası 1899'da onu ve diğer oğlu Ahmed Lütfullah Bey'i yanına alarak Paris'e yerleşti.

Prens Mehmed Sabahattin, Damad Mahmud Celalettin Paşa nın oğlu olmasının verdiği avantajla Fransa'daki Jön Türkler arasında hızla yükseldi.

Abdülhamid'e karşı Avrupa'da muhalefet edenler arasında bir lider durumuna geldi. Bir ara babası ile birlikte Mısır'a kaçtı ancak sonra tekrar Paris'e döndü. Ecole des Roches adlı okulun kurucusu Edmond Demolins ile tanıştı ve onun toplum ve siyaset hakkındaki görüşlerinden etkilendi.

Osmanlı toplumunun ilerleyebilmesi için özel girişim ve yerinden yönetimin gerekliliğine inandı.

Prens Mehmed Sabahattin'in vefatı

1948 yılında İsviçre'nin Neuchâtel kentinde öldü.

Cenazesi, 1952 yılında Türkiye'ye getirildi; İstanbul'un Eyüpsultan semtinde babasının ve dedesinin mezarlarının bulunduğu Halil Rıfat Paşa türbesine defnedildi. 1920 yılında İstanbul'da tanıştığı ve çok fazla etkilediği John Godolphin Bennett, (ilk baskısı 1962, genişletilmiş ikinci baskısı 1974 yılında yapılan ve Türkçeye 1999 yılında çevrilen "The Witness" ("Tanık") adlı otobiyografisinin başlarında kendisiyle tanışıklarından uzun uzadıya bahsetmiş ve kitabın ortalarında da Sabahattin'in yaşadığı hüsran, hayal kırıklıkları ve Türkiye'den sürgün edilmiş olması sebebiyle hayatının son yıllarında alkolik olduğunu ve büyük fakirlik içinde öldüğünü belirtmiştir.

Eyüpsultan 'da her türbede yatan evliya değildir. Ama duamıza ihtiyacı vardır. Jön Türklerinden Prens Mehmed Sabahattin'inin son mekan noktası İstanbul  Eyüpsultan toprakları olmuştur.

Selam ve dua ile...

Meral Y. Gemici

Kaynak; Tarih Kitapları Türk İslam Ansiklopedisi